Evrenin derinliklerinde Dünya'nın ikizini arayan gökbilimciler, yıllardır süren çalışmalarında önemli bir kilometre taşını geride bıraktı. Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi'nden bir araştırma ekibi, ilk kez kayalık yapıda, yaşanabilir bölgede konumlanan ve atmosferi olduğu doğrulanan bir ötegezegen keşfetti. LHS 1140 b adı verilen bu gök cismi, şimdiye kadar tespit edilen gezegenler arasında Dünya'ya en çok benzeyen aday olarak gösteriliyor.

48 ışık yılı uzaklıkta, soğuk bir kırmızı cüce yıldızın yörüngesinde dönen LHS 1140 b, 2017 yılında keşfedilmişti. Ancak gezegenin gerçek doğası, 2024 ve 2025 yıllarında yapılan gözlemlerle aydınlığa kavuştu. Araştırmacılar, gezegenin atmosferinden sızan helyumun spektral izlerini tespit ederek, bu gaz tabakasının varlığını kanıtlamayı başardı.

Bilim insanları, yaşanabilir bir gezegen ararken genellikle üç temel kriteri göz önünde bulunduruyor: Kayalık bir yüzey, yıldızına olan mesafesinin suyun sıvı kalmasına izin vermesi ve bir atmosfere sahip olması. LHS 1140 b, bu üç koşulu birden karşılayan ilk ötegezegen olma özelliğini taşıyor. Yüzeyinde sıvı su bulundurma potansiyeli taşıyan gezegen, aynı zamanda en az üç milyar yıldır bir atmosfere sahip olduğu tahmin ediliyor.

Atmosferin varlığı, yaşam arayışı açısından kritik bir öneme sahip. Dünya'da atmosfer, suyun sıvı halde kalmasını sağlarken, gezegenin sıcaklığını düzenleyerek istikrarlı bir iklim oluşturuyor ve zararlı uzay radyasyonunun etkilerini azaltıyor. Bu nedenle atmosferik bir örtüye sahip olmak, bir gezegenin yaşanabilirliğinin en temel göstergelerinden biri olarak kabul ediliyor.

Araştırma ekibi, helyum sızıntılarını tespit etmek için gelişmiş spektroskopik yöntemler kullandı. Elde edilen veriler, gezegenin üst atmosferinden helyumun nasıl kaçtığını gösteren fiziksel modellerle birleştirildi. Ancak araştırmacılar, gezegenin yaşanabilir bölgede olmasının yaşam kanıtı anlamına gelmediği konusunda uyarıda bulunuyor. Helyum sızıntısının yoğunluğu, LHS 1140 b'nin atmosferinin Dünya'nınkinden oldukça farklı olabileceğine işaret ediyor. Alt katmanlarda nitrojen, karbondioksit veya karbon monoksit gibi ağır gazların bulunma olasılığı üzerinde duruluyor.

Çalışmanın başyazarlarından ve Harvard Üniversitesi profesörlerinden Robin Wordsworth, keşfin önemini şu sözlerle vurguladı: "Yirmi yıl önce karasal tipte başka gezegenlerin var olup olmadığını merak ediyorduk. Sonra bunların yaygın olduğunu öğrendik ve yaşanabilir bölgede bazılarını bulduk. Bir sonraki soru, bunlardan herhangi birinin atmosferini koruyup koruyamadığıydı. Şimdi en az birinin başardığını biliyoruz."

Bu keşif, sadece LHS 1140 b hakkında değil, aynı zamanda gelecekteki araştırmalar için de yol gösterici nitelikte. Araştırmacılar, gezegenin atmosferini tam olarak karakterize edebilmek ve yüzeyinde okyanuslar veya diğer yaşanabilirlik özelliklerinin bulunup bulunmadığını araştırmak için daha güçlü teleskoplarla gözlem yapılması gerektiğini belirtiyor. Science dergisinde yayımlanan çalışma, ötegezegen araştırmalarında yeni bir dönemin kapısını aralıyor.