Florida, Yapay Zekâ Sektörüne Karşı Tarihî Bir Hukuk Savaşı Başlattı

ABD yapay zekâ tarihinde bir ilk gerçekleşti: Florida, 1 Haziran'da OpenAI'a karşı 83 sayfalık kapsamlı bir şikâyet dilekçesi vererek eyalet düzeyinde yapay zekâ sohbet botlarına yönelik ilk davayı resmen açtı. Başsavcı James Uthmeier'in bizzat yönettiği soruşturma, ChatGPT'nin "kontrolsüz ve tehlikeli bir ürün" olarak piyasaya sürüldüğünü ve toplu silahlı saldırılar ile intihar vakalarına doğrudan katkıda bulunduğunu ileri sürüyor. Dilekçe, OpenAI'ın kullanıcı güvenliğini korumak için gerekli olan temel önlemleri bilinçli olarak atladığını ve şirketin büyüme hızını kamu güvenliğinin önüne koyduğunu savunuyor.

Davanın en dikkat çekici boyutlarından biri, Başsavcı Uthmeier'in OpenAI CEO'su Sam Altman'ı kişisel olarak sorumlu tutmaya çalışması. Bu hukuk stratejisi, teknoloji şirketlerinin geleneksel olarak "limited liability" kalkanı arkasına sığınma alışkanlığını kırmayı hedefliyor. Uthmeier, Altman'ın yapay zekânın riskleri hakkındaki kamuya açık uyarılarını ve şirketin iç güvenlik politikalarını karşılaştırarak, CEO'nun bu tehlikeleri bildiği halde gerekli tedbirleri almadığını öne sürüyor. Florida'nın bu hamlesi, ilerleyen süreçte diğer eyalet savcıları için de bir emsal teşkil edebilir.

Florida'nın açtığı davanın hemen ardından, aynı hafta içinde Kaliforniya federal mahkemesi OpenAI'a karşı açılan 12 ayrı ürün sorumluluğu davasını tek birleşik davada (consolidated litigation) birleştirme kararı aldı. Bu yargısal hamle, davaların bireysel güçlerinden çok kolektif bir hukuk baskısı oluşturmasını sağlayacak ve OpenAI için savunma stratejisini önemli ölçüde zorlaştıracak. Birleştirilmiş dava, mahkeme kaynaklarının daha etkin kullanılmasının yanı sıra davacıların bilgi paylaşımı ve tanık koordinasyonu açısından da kritik avantajlar sunuyor.

"Big Tobacco Anı" Benzetmesi ve Sektörel Yansımalar

Bu hukuki gelişmeler, sosyal medyada ve hukuk çevrelerinde yapay zekâ sektörünün "Big Tobacco anı"nı yaşadığı yorumlarına yol açtı. Benzetme, 1990'ların sonlarında tütün endüstrisinin ürünlerinin zararlarını bilinçli olarak gizlediğinin mahkeme kararlarıyla ortaya çıkmasına ve sektörün devasa tazminatlar ödemesine gönderme yapıyor. Geçtiğimiz haftalarda Meta ve Google'a karşı New Mexico'da kazanılan 375 milyon dolarlık davanın ardından gelen bu yeni AI davaları, teknoloji devlerinin artık "hareket hızlılığı" argümanıyla sorumluluktan kaçamayacağının sinyallerini veriyor.

Endüstri analistleri, Florida davasının sonuçlarının tüm yapay zekâ ekosistemi için belirleyici olacağını değerlendiriyor. ABD'li teknoloji hukuku uzmanları, bir eyaletin ilk kez bizzat bir AI şirketine dava açmasının, federal düzenleyici çerçevenin hâlâ belirsiz kaldığı bu dönemde "eyalet düzeyinde düzenleme" dalgasının başlangıcı olabileceğini belirtiyor. OpenAI'ın avukatlarının ise dilekçenin temelinde yer alan "ürün sorumluluğu" iddialarını, Birinci Değişiklik kapsamındaki ifade özgürlüğü savunmasıyla karşılaması bekleniyor; bu da davayı Anayasa Mahkemesi'ne taşıyabilecek kritik bir hukuk tartışmasına dönüştürebilir.

Önümüzdeki aylar, hem OpenAI'ın hukuk stratejisi hem de diğer eyalet savcılarının atacağı adımlar açısından yoğun geçecek. ChatGPT'nin aylık 200 milyonu aşan aktif kullanıcısı ve sektördeki hızlı benimsenme oranı göz önüne alındığında, bu davaların yalnızca OpenAI'ı değil, Anthropic, Google DeepMind ve Meta AI gibi rakipleri de doğrudan etkileyecek düzenleyici emsaller oluşturması bekleniyor. Yapay zekâ endüstrisi, yirmi yıllık sosyal medya düzenleme mücadelesinin ardından şimdi de kendi "tarihî hesaplaşma anı"yla yüzleşmenin eşiğinde görünüyor.