Bu yıl, kızamık için sadece kötü bir yıl olmakla kalmıyor; aynı zamanda kötü bir dönemin başlangıcına işaret ediyor. Onaylanmış kızamık vakaları Temmuz ayı itibarıyla 35 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Geçen yılla birlikte toplam vaka sayısı, önceki 25 yılın toplamını aşmış durumda. Vakaların büyük çoğunluğu, düşük aşılama oranlarının körüklediği yerel salgınlardan kaynaklanıyor ve bu oranlar giderek düşüyor.

Çeyrek asır sonra ilk kez ABD, kızamığı halk sağlığı tehdidi olmaktan çıkarma konusundaki temel kriteri karşılamıyor. Bu statü, sporadik salgınların bir yıl içinde sönmelerine bağlı. Utah'taki salgın ise Haziran 2025'ten bu yana devam ediyor.

Geçen yıl ve bu yıl ABD'de kızamık nedeniyle neredeyse 400 kişi hastaneye kaldırıldı, üç kişi hayatını kaybetti ve en az üç kişi kalıcı semptomlara yol açan beyin şişmesi yaşadı.

Bu ay, ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), Ocak 2025 ile Haziran 2026 arasındaki verileri inceleyen kapsamlı bir kızamık durumu raporunu yayınlamaya hazırlanıyor. CDC'de görev yapan ve adının açıklanmasını istemeyen bir bilim insanı, rapor hakkında şu değerlendirmede bulundu: "Son 12 aydır bulaş olmadığını düşünmek artık mümkün değil."

Pan Amerikan Sağlık Örgütü, bu sonbaharda yıllık toplantısında kararını verecek. Ancak uzmanlar, sonucun şimdiden belli olduğunu söylüyor. CDC'nin eski direktör yardımcılarından Anne Schuchat, durumu "Bu gerçekten üzücü, çünkü bazı insanlar çok ağır hastalanacak" sözleriyle değerlendirdi ve ekledi: "Bu bir uyandırma çağrısı."

Sahadan Sesler: Doktorların Tanıklıkları

Utah'lı çocuk doktorları, kızamık ve diğer aşıyla önlenebilir hastalıkların ABD'ye dönüşünde ön cephede yer alıyor. WIRED'a konuşan altı doktor, aşı tereddütünün yarattığı yeni dönemi ve durumu tersine çevirmek için neler yapılabileceğini anlattı.

Emilie Morris, Salt Lake County ve Utah County'de hastane çocuk doktoru: "Çocuklar geldiğinde genellikle iki büklüm olurlar. Buna 'tripoding' diyoruz; üst solunum yolu enfeksiyonlarına ve hava yolu şişmesine özgü bir durum. Döküntüleri vardır, ama bu bağlamda çocuk iki büklüm, ağzı açık, salyası akıyor, ağlıyor; belki gözyaşı bile üretemiyor çünkü susuz kalmış. Nefes alışverişi çok zor, kaburgalarının arası çekiliyor. Gözleri donuklaşmış, sanki sizin içinden geçiyorlar."

Nathan Money, aynı bölgede hastane çocuk doktoru: "Çocuğun ateşi varsa veya nefes almakta zorlanıyorsa ve aşısızsa, tıbbi açıdan çok daha agresif olmak zorundayım çünkü hayati tehlike riskleri daha yüksek. Daha fazla kan tahlili, menenjit olasılığını elemek için bel ponksiyonu yapmam gerekiyor. Bunlar acı veren işlemler ve aileler için travmatik. Ailelere şunu söylüyorum: 'Çocuğunuz aşısız olduğu için sepsis veya menenjit gibi durumlardan endişe etmem gerekiyor, bu yüzden daha fazla tetkik yapmalıyım.' Bu çocuklarını seven ebeveynler. Hepsi bana 'Çocuğumun güvenliği için ne gerekiyorsa yap' diyor."

Aşı Karşıtlığının Arkasındaki Nedenler

Trahern W. Jones, Salt Lake City'de çocuk enfeksiyon hastalıkları uzmanı: "Bir odaya girdiğimde, çocuğun nefes almaya çalışırken çıkardığı o korkunç havlamaya benzer öksürük sesini duyuyorum. Günlerdir hastalıkla boğuşmuş, ama öksürük onu uyutmadığı için dinlenemiyor."

Jones, ebeveynlerin çoğunlukla aşı karşıtı olmadığını, ancak tanıdıklarının yaşadığı iddia edilen aşı reaksiyonları nedeniyle aşıları ertelediklerini belirtti. Bir ebeveyn ise kızamık hakkında tek bilgi kaynağının, yıllar önce kızamıklı çocuklarına bakan büyükannesi olduğunu söyledi.

Jones, aşıların siyasi bir araç haline geldiğine dikkat çekerek şunları söyledi: "Aşılar 20 yıl önce böyle değildi. Şimdi insanlar arasında ayrılık yaratmak için kullanılıyor, bu çok talihsiz. Aşılar, çocuklarımızı kaybetme endişesi taşımamamızın başlıca nedenlerinden biri."

Ebeveynlerle İletişim Stratejileri

Tim Duffy, Salt Lake County'de çocuk doktoru: "Birçok aile agresif şekilde aşı karşıtı değil, ama tereddütlü. Dijital çağda büyüyen genç ebeveynler aylarca 'araştırma' yapmış. Sosyal medyada da endişelerini doğrulayan içeriklerle karşılaşıyorlar. Çocukları için en iyisini yaptıklarını düşünüyorlar."

İsmi açıklanmayan Güney Utah'lı bir çocuk doktoru, aşı ve otizm ilişkisi endişesini sıkça duyduğunu belirterek, aşılanmış çocuklarda otizm vakalarının daha fazla görülmediğini ailelere açıkladığını söyledi.

Ellie Brownstein, Utah Amerikan Pediatri Akademisi başkan yardımcısı: "Politikadan kaçınıyorum, ama söylenenler işimize ek bir katman daha ekledi. Bazı aileler aşı takvimindeki değişiklikleri sorduğunda, sadece hangi aşıların yapılacağını söylemekle kalmıyor, yıllardır farklı takvim izleyen doktor ve araştırmacıların nedenlerini ve arkasındaki bilimi anlatıyorum."

Ön Cephedeki Doktorların Çığlığı

Money, aşılanmamış çocukların hastanede yaşadığı acıyı şu sözlerle anlattı: "Çocuk nefes alamıyor, yatağında burnunda kanül, kolunda serum var; tek başına içemiyor bile. Çocuk korkmuş durumda, ebeveynler ise çocuklarının ölebileceğinden korkuyor. Bir baba olarak tüm bu durumun kolayca önlenebilecek olması yüreğimi parçalıyor."

Morris ise güven sorununa dikkat çekti: "Ebeveynlerin benim endişemin ciddiyetini anlaması zaman alıyor, çocukları hastanede bakım altındayken bile. Bu, doktorlar ve aileler arasındaki güven çöküşünün bir göstergesi."

Jones, geleceğe yönelik karamsar bir tablo çizdi: "Zannettiğimiz kurtulduğumuz hastalıkların geri geldiğini göreceğiz. Bunu önlemek için dramatik değişiklikler gerekiyor, ama iktidardakilerin bunu yaptığını göremiyorum."

Çözüm Önerileri

Doktorlar, güvenin yeniden inşa edilmesi gerektiğini vurguluyor. Money, tutarlı mesajların önemine dikkat çekerek, eyalet yönetiminin TV reklamları, billboardlar ve okullarda aşı güvenliği hakkında bilinçlendirme kampanyaları yürütmesi gerektiğini söyledi. Brownstein ise aşılanmamış çocukları muayenehanelerden çıkarmaya karşı olduğunu belirterek, "Bu, gelecekteki tartışma olasılığını ortadan kaldırır. Bu ebeveynler kendileri gibi düşünen doktorlar bulursa, durum daha da kötüleşir" dedi.

Sonuç olarak, ABD'deki kızamık salgını yalnızca tıbbi değil, aynı zamanda sosyal ve politik bir krize dönüşmüş durumda. Sağlık çalışanları, toplumda güvenin yeniden tesis edilmesi ve tutarlı bir halk sağlığı iletişiminin sağlanması için acil adımlar atılması gerektiği konusunda birleşiyor.