Spor dünyasının gözü Pazar gününe çevrildi. Arjantin ve İspanya, New York şehir merkezinin hemen dışında düzenlenecek Dünya Kupası finalinde karşı karşıya gelecek. Ancak sahneyi Lionel Messi ve Lamine Yamal gibi yıldızlar değil, çok daha tehlikeli bir 'misafir' kaplıyor: Kanada'dan yayılan orman yangını dumanları.

Son birkaç gündür Orta Batı ve Doğu Kıyısı'nın büyük bölümünü saran duman bulutu, ondan fazla eyaleti etkisi altına aldı. En kötü etkilenen kentlerde hava kalitesi 'tehlikeli' seviyelere ulaşırken, New Yorklular bu hafta gökyüzünün turuncuya dönüşmesine ve puslu bir görünüm kazanmasına tanık oldu. Perşembe günü eyalet yetkilileri, hava kalitesi endeksinin 'sağlıksız' ve 'çok sağlıksız' seviyelere yükselmesi üzerine uyarı yayımladı.

Cuma sabahı itibarıyla stadyum çevresindeki hava kalitesi hâlâ sağlıksız aralıkta seyrediyordu. Pazar günkü maç başlangıcında durumun 'orta' seviyeye düşmesi bekleniyor olsa da, duman hareketlerinin her an değişebileceği belirtiliyor. Endişelerin devam etmesi durumunda açık hava stat kapasitesındaki tribünleri kapatmanın bir yolu bulunmuyor. Bu da demek oluyor ki taraftarlar ve oyuncular, yanan boğaz, öksürük ve baş ağrısı gibi semptomlara yol açabilen dumana neredeyse kesin olarak maruz kalacak. Astım gibi solunum rahatsızlıkları olan çocuklar ve yaşlılar bu durumdan en çok etkilenecek risk grupları arasında yer alıyor.

Finale hazırlanan İspanyol takımı, Perşembe günü New Jersey'de açık havada antrenman yaparak bu durumun içinde bulundu. Acil servis doktoru ve Küresel İklim ve Sağlık İttifakı yetkilisi Courtney Howard, Associated Press'e yaptığı açıklamada, 'Bu sporcular akciğerlerinden yoğun miktarda hava geçiren üst düzey atletler. Hava kalitesi tehlikeli seviyelerdeyken dışarıda antrenman yapmamalılar' ifadelerini kullandı.

Burada en çarpıcı nokta ise turnuvayı düzenleyen FIFA'nın orman yangını dumanı için herhangi bir acil durum planının olmaması. FIFA, geçtiğimiz ay yaptığı açıklamada aşırı sıcakla ilgili kapsamlı protokoller detaylandırmış, oyuncular için zorunlu su molaları öngörmüştü ancak hava kalitesine dair tek bir kelime bile etmedi. Kuruluş sadece, 'İklimle ilgili riskler genel turnuva planlamasının bir parçası olarak değerlendiriliyor ve ev sahibi şehirlerle, stadyum yetkilileriyle ve ulusal kurumlarla yakın koordinasyon içinde yönetiliyor' açıklamasıyla yetindi.

Oysa FIFA'nın aksine, birçok spor ligi hava kalitesi uyarılarını tetikleyen standart düzenlemeler uyguluyor. Perşembe günü New York'taki Citi Field'da oynanan bir kadınlar futbol maçında, Ulusal Kadınlar Futbol Ligi (NWSL) politikası gereği ek su molaları verildi. NWSL, hava kalitesi endeksi 101'i ('hassas gruplar için sağlıksız') bulduğunda su molası ekliyor, endeks 200'ü ('çok sağlıksız') aştığında ise maçları iptal ediyor veya erteliyor. Aynı şekilde Major League Baseball bu hafta Philadelphia'daki bir maçı erteledi, Major League Soccer ise Chicago'daki bir karşılaşmayı duman nedeniyle iptal etti.

Dünya Kupası beşinci ve son haftasına girdi. Turnuvanın birçok yangın riski yüksek bölgede oynanmasına rağmen, FIFA'nın havanın temiz kalacağı yönündeki 'bahsi' şimdiye kadar tuttu. Ancak bu yakın tehlike, sporun en büyük yönetim organının hazırlıksızlığını affettirmiyor.

South Carolina Üniversitesi Spor ve Eğlence Yönetimi Profesörü Nicholas Watanabe, 'FIFA bu orman yangınlarına karşı hazırlıksız görünüyor. Aynı zamanda kirliliğin en kötü etkisinin Dünya Kupası Finali öncesinde dağılacak olması, FIFA'nın kurşunu sıyırarak maçla devam etmesine yol açacak' değerlendirmesinde bulundu.

Bazı kesimler ise yalnızca FIFA'nın değil, açık hava sporlarındaki diğer liglerin de iklim tehditleri karşısında yeterli önlemleri alıp almadığını sorguluyor. FIFA bu yıl zaten aşırı sıcak politikaları nedeniyle eleştirilmişti. New York'taki dumandan etkilenen NWSL maçında oynayan Trinity Rodman, 'Her 15 dakikada bir su molası vermek zorundaysak, o zaman o maçı oynamamalıyız' diyerek duruma dikkat çekti.

Bir profesyonel bisikletçi de Fransa Bisiklet Turu'nun yaz aylarında düzenlenip düzenlenmemesi gerektiğini sorguladı. Bu yılki tur, orman yangınları, duman ve aşırı sıcakla mücadele etmek zorunda kaldı. Sarı mayo sahibi Tadej Pogačar, 'Tüm takvimi değiştirirdim. Bunu benim yapabileceğim bir şey değil' ifadelerini kullandı.

Değişiklik yapma gücü genellikle sporun yönetim organlarında, sporcularda değil. Watanabe'ye göre iklim sorunları çok daha ciddiye alınmalı. Dünya Kupası finali bu sefer şanslı olsa bile, bu yakın tehdit bir uyarı niteliği taşımalı. Profesör, 'Umarım bu durum, FIFA'ya ve tüm diğer spor ligleriyle yarışmalara iklim risklerine yönelik düzenleme ve kapsamlı plan ihtiyacını hatırlatan bir uyandırma çağrısı olur' şeklinde konuştu.