Palantir, Londra Belediye Başkanı'nın Met Polisi Sözleşmesini Engellemesine Karşı Hukuki Savaş Açıyor

ABD merkezli yapay zekâ ve veri analitiği şirketi Palantir Technologies, Londra Büyükşehir Belediye Başkanı Sadiq Han'ın Metropolitan Police Teşkilatı ile imzalanması planlanan 25,3 milyon sterlinlik yapay zekâ sözleşmesini veto etmesinin ardından yasal süreç başlatma kararı aldı. Şirket, belediye başkanının kararının "değerler ve etik" gibi öznel kriterlere dayandığını ve bunun İngiltere kamu ihale mevzuatına açıkça aykırı olduğunu savunuyor.

Palantir, uzun yıllardır İngiliz polis teşkilatlarına veri analizi ve soruşturma destek sistemleri sağlıyor. Şirket, söz konusu sözleşmenin Metropolitan Police'ın operasyonel kapasitesini önemli ölçüde artıracağını ve suçla mücadelede kritik bir teknolojik altyapı sunduğunu belirtiyor. Ancak Han yönetimi, ihale sürecinde bazı usul eksikliklerinin tespit edildiğini ve sözleşmenin "paranın karşılığını vermediğini" öne sürerek anlaşmayı durdurma yoluna gitti.

İngiltere'deki kamu ihale sistemi, sözleşme kararlarının şeffaf, objektif ve yasal çerçeveye uygun kriterlere dayanmasını zorunlu kılıyor. Palantir, MOPAC'in (Mayor's Office for Policing and Crime) "değerler" temelli değerlendirmesinin hukuki bir gerekçe oluşturamayacağını, bunun ancak ölçülebilir teknik ve mali kriterlerle desteklenebileceğini vurguluyor. Şirketin hukuk ekibi, konuyu yargıya taşıyarak ihale iptal kararının iptalini talep edecek.

Bu gelişme, yapay zekâ teknolojilerinin kolluk kuvvetleri tarafından kullanımı etrafındaki tartışmaları da alevlendirdi. Eleştirmenler, Palantir gibi şirketlerin polisle olan derin entegrasyonunun gözetim toplumuna zemin hazırladığını ve vatandaşların mahremiyetini tehdit ettiğini savunuyor. Özellikle yüz tanıma, tahmine dayalı polislik ve veri madenciliği gibi uygulamalar, İngiltere genelinde sivil toplum kuruluşları ve veri koruma otoriteleri tarafından sıkça sorgulanıyor.

Öte yandan Londra Belediye Başkanlığı sözcüsü, kararın siyasi ya da ideolojik bir tutumdan değil, teknik incelemeler sonucunda alındığını bildirdi. Açıklamada, ihale sürecinde gerekli rekabet koşullarının sağlanmadığı ve teklif değerlendirme aşamasında ciddi prosedürel hatalar yapıldığı belirtildi. Belediye, paranın karşılığını en iyi şekilde alabilmek için sürecin yeniden değerlendirileceğini ifade etti.

Teknoloji ve hukuk çevreleri, bu davanın Birleşik Krallık'ta kamu sektöründe yapay zekâ kullanımının geleceği açısından emsal teşkil edebileceğini değerlendiriyor. Bir yandan şirketler, algoritmik sistemlerin kamusal hizmetlerdeki verimliliği artırdığını savunurken, diğer yandan veri etiği uzmanları bu tür sözleşmelerin bağımsız denetim mekanizmalarına tabi olması gerektiğini vurguluyor. Mahkemenin vereceği karar, sadece Palantir'in sözleşmesini değil, devlet kurumlarının özel teknoloji sağlayıcılarıyla çalışma biçimini de yeniden şekillendirebilir.

Önümüzdeki haftalarda Palantir'in resmi olarak dava açması beklenirken, Londra Belediye Başkanlığı'nın hukuk ekibinin de savunma hazırlıklarına başladığı öğrenildi. Her iki taraf da kamuoyunun yoğun ilgisini çeken bu davada, yapay zekâ etiği, şeffaflık ve kamu yararı kavramlarının enine boyuna tartışılacağı öngörülüyor.