Trump'tan Yapay Zekâda Yeni Düzenleme: Sınır Modelleri İçin 30 Günlük Test Penceresi

ABD Başkanı Donald Trump, 2 Haziran 2026 tarihinde imzaladığı "Yapay Zekâ İnovasyonu ve Güvenliğinin Teşvik Edilmesi" başlıklı yönetici emirle, ülkenin yapay zekâ politikasında önemli bir dönüm noktasına imza attı. Emrin en dikkat çekici boyutu, gelişmiş dil ve çok modlu modellerin kamuya açılmadan önce ABD istihbarat ve savunma kuruluşlarıyla birlikte test edilmesine olanak tanıyan gönüllü bir çerçevenin hayata geçirilmesi. Yetkililer, bu adımı "inovasyonu boğmadan güvenliği artırma" çabası olarak tanımlıyor.

Emre göre Hazine, Savunma ve İç Güvenlik bakanlıkları önümüzdeki 30 gün içinde iki kritik görevi yerine getirecek. İlk olarak federal sistemlerin siber savunma kapasitesini hızlandıracak yapısal düzenlemeler hayata geçirilecek. İkinci olarak ise sektörde uzun süredir tartışılan "kapsanan sınır modeli" (covered frontier model) kavramı net bir şekilde tanımlanacak. Bu tanım, hangi parametre ve yetenek düzeyindeki modellerin gönüllü değerlendirme kapsamına alınacağını belirleyecek.

Çerçevenin en somut uygulaması, büyük yapay zekâ şirketlerine yeni modellerini kamuya duyurmalarından 30 gün önce Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA) öncülüğündeki kurumlarla test edebilme imkânı sunması. Bu süre zarfında modeller; biyolojik risk, siber güvenlik açıkları ve kritik altyapıya yönelik olası kötüye kullanım senaryoları açısından değerlendirilebilecek. Ancak Beyaz Saray, katılımın tamamen gönüllü olduğunu ve herhangi bir zorunlu lisans ya da izin şartı getirilmediğini açıkça vurguladı.

Washington'ın Stratejik Hesabı: Çin ile Distilasyon Yarışı

Edinilen bilgilere göre yönetici emrin orijinal taslağında öngörülen değerlendirme süresi 90 gün olarak planlanmıştı. Bu sürenin 30 güne indirilmesinin arkasında, ABD'nin Çin ile süren "sınır ötesi model çıkarma" (distillation) yarışında rekabetçiliğini koruma kaygısı yatıyor. Çinli araştırmacıların büyük batılı modellerden elde ettikleri çıkarım verileriyle kendi modellerini eğittiği biliniyor. Bu durum, ABD'li geliştiricilerin modellerini açık kaynaklı platformlardan çekme veya erişimi kısıtlama eğilimini artırmış, ancak aynı zamanda küresel yapay zekâ ekosisteminde gerilimleri de tırmandırmıştı.

Yeni düzenleme, siber güvenlik uzmanları tarafından "denge arayışı" olarak yorumlanıyor. Bir yandan devlet kurumlarının modeller üzerinde erken görüş sahibi olması, olası ulusal güvenlik tehditlerinin önceden tespit edilmesini mümkün kılacak. Öte yandan gönüllülük esası, OpenAI, Anthropic, Google DeepMind ve Meta gibi büyük oyuncuların ticari takvimlerini doğrudan etkileyen bir zorunluluk olmaktan çıkıyor. Sektör temsilcileri, emrin "rehberlik eden ama dayatmayan" yapısının, düzenleyici belirsizliği azaltacağı ve yatırımcı güvenini artıracağı görüşünde.

Önümüzdeki haftalarda Hazine, Savunma ve İç Güvenlik bakanlıklarının yayımlayacağı teknik rehberler, "kapsanan sınır modeli" eşiğinin netleşmesiyle birlikte sektörün uyum stratejileri de şekillenecek. Uzmanlar, emrin uzun vadeli etkisinin yalnızca ABD ile sınırlı kalmayacağını, Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık'taki yapay zekâ düzenleyici çalışmalarına da örnek teşkil edebileceğini belirtiyor. Yapay zekâ yönetişiminde "gönüllü işbirliği" modelinin küresel bir standart haline gelip gelmeyeceği ise önümüzdeki aylarda yapılacak ilk uygulamaların sonuçlarına bağlı olacak.